(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 189

॥ శ్రీః ॥
7.189. అధ్యాయః 189
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
ద్రోణార్జునాదీనాం సంకులయుద్ధం॥ 1 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-189-0x(4769)(53767)
తతో దుఃశాసనః క్రుద్ధః సహదేవముపాద్రవత్।
రథవేగేన తీవ్రేణ కంపయన్నివ మేదినీం॥ 7-189-1(53768)
తస్యాపతత ఏవాశు భల్లేనామిత్రకర్శనః।
మాద్రీపుత్రః శిరో యంతుః సశిరస్త్రాణమచ్ఛినత్॥ 7-189-2(53769)
నైనం దుఃశాసనః సూతం నాపి కశ్చన సైనికః।
కృత్తోత్తమాంగమాశుత్వాత్సహదేవేన బుద్ధవాన్॥ 7-189-3(53770)
యదా త్వసంగృహీతత్వాత్ప్రయాంత్యశ్వా యథాసుఖం।
తతో దుఃశాసనః సూతం బుబుధే గతచేతసం॥ 7-189-4(53771)
స హయాన్సన్నిగృహ్యాజౌ స్వయం హయవిశారదః।
యుయుధే రథినాం శ్రేష్ఠో లఘు చిత్రం చ సుష్ఠు చ॥ 7-189-5(53772)
తదస్యాపూజయన్కర్మ స్వే పరే చాపి సంయుగే।
హతసూతరథేనాజౌ వ్యచరద్యదభీతవత్॥ 7-189-6(53773)
సహదేవస్తు తానశ్వాంస్తీక్ష్ణైర్బాణైరవాకిరత్।
పీడ్యమానాః శరైశ్చాశు ప్రాద్రవంస్తే తతస్తతః॥ 7-189-7(53774)
స రశ్మిషు విషక్తత్వాదుత్సర్జ శరాసనం।
ధనుషా కర్మ కుర్వంస్తు రశ్మీంశ్చ పునరుత్సృజత్॥ 7-189-8(53775)
ఛిద్రేష్వేతేషు తం బాణైర్మాద్రీపుత్రోఽభ్యవాకిరత్।
పరీప్సంస్త్వత్సుతం కర్ణస్తదంతరమవాపతత్॥ 7-189-9(53776)
వృకోదరస్తతః కర్ణం త్రిభిర్భల్లైః సమాహితః।
ఆకర్ణపూర్ణైరభ్యఘ్నద్బాహ్వోరురసి చానదత్॥ 7-189-10(53777)
స నివృత్తస్తతః కర్ణః సంఘట్టిత ఇవోరగః।
భీమమావారయామాస వికిరన్నిశితాంఛరాన్।
తతోఽభూత్తుములం యుద్ధం భీమరాధేయయోస్తదా॥ 7-189-11(53778)
తౌ వృషావివ నర్దంతౌ వివృత్తనయనావుభౌ।
వేగేన మహతాఽన్యోన్యం సంరబ్ధావభిపేతతుః॥ 7-189-12(53779)
అభిసంశ్లిష్టయోస్తత్ర తయోరాహవశౌండయోః।
విచ్ఛిన్నశరపాతత్వాద్గదాయుద్ధమవర్తత॥ 7-189-13(53780)
గదయా భీమసేనస్తు కర్ణస్య రథకూబరం।
బిభేద శతధా రాజంస్తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-189-14(53781)
తతో భీమస్య రాధేయో గదామావిధ్య వీర్యవాన్।
అవాసృజద్రథే తాం తు బిభేద గదయా గదాం॥ 7-189-15(53782)
తతో భీమః పునర్గుర్వీం చిక్షేపాధిరథేర్గదాం।
తాం గదాం బహుభిః కర్ణః సుపుంఖైః సుప్రవేజితైః॥ 7-189-16(53783)
ప్రత్యవిధ్యత్పునశ్చాన్యైః సా భీమం పునరావ్రజత్।
వ్యాలీవ మంత్రాభిహతా కర్ణబాణైరభిద్రుతా॥ 7-189-17(53784)
తస్యాః ప్రతినిపాతేన భీమస్య విపులో ధ్వజః।
పపాత సారథిశ్చాస్య ముమోహ చ గదాహతః॥ 7-189-18(53785)
స కర్ణం సాయకానష్టౌ వ్యసృజత్క్రోధమూర్చ్ఛితః।
తైస్తస్య నిశితైస్తీక్ష్ణైర్భీమసేనో మహాబలః॥ 7-189-19(53786)
చిచ్ఛేద పరవీరఘ్నః ప్రహసన్నివ భారత।
ధ్వజం శరాసనం చైవ శరావాపం చ భారత॥ 7-189-20(53787)
కర్ణోఽప్యన్యద్ధనుర్గృహ్య హేమపృష్ఠం దురాసదం।
తతః పునస్తు రాధేయో హయానస్య రథేషుభిః।
ఋక్షవర్ణాంజఘానాశు తథోభౌ పార్ష్ణిసారథీ॥ 7-189-21(53788)
స విపన్నరథో భీమో నకులస్యాప్లుతో రథం।
హరిర్యథా గిరేః శృంగం సమాక్రమదరిందమః॥ 7-189-22(53789)
తథా ద్రోణార్జునౌ చిత్రమయుధ్యేతాం మహారథౌ।
ఆచార్యశిష్యౌ రాజేంద్ర కృతప్రతికృతౌ యుధి॥ 7-189-23(53790)
లఘుసంధానయోగాభ్యాం రథయోశ్చ రణేన చ।
మోహయంతౌ మనుష్యాణాం చక్షూంషి చ మనాంసి చ॥ 7-189-24(53791)
ఉపారమంత తే సర్వే యోధాఽస్మాకం పరే తథా।
విచిత్రాన్పృతనామధ్యే రథమార్గానుదీర్య తౌ। 7-189-25(53792)
అన్యోన్యమపసవ్యం చ కర్తుం వీరౌ తదేషతుః॥ 7-189-26(53793)
పరాక్రమం తయోర్యోధా దదృశుస్తే సువిస్మితాః॥ 7-189-27(53794)
తయోః సమభవద్యుద్ధం ద్రోణపాండవయోర్మహత్।
ఆమిషార్థే మహారాజ గగనే శ్యేనయోరివ॥ 7-189-28(53795)
యద్యచ్చకార ద్రోణస్తు కుంతీపుత్రజిగీషయా।
తత్తత్ప్రతిజఘానాశు ప్రహసంస్తస్య పాండవః॥ 7-189-29(53796)
యదా ద్రోణో న శక్నోతి పాండవం స్మ విశేషితుం।
తతః ప్రాదుశ్చకారాస్త్రమస్త్రమార్గవిశారదః॥ 7-189-30(53797)
ఐంద్రం పాశుపతం త్వాష్ట్రం వాయవ్యమథ వారుణం।
ముక్తంముక్తం ద్రోణచాపాత్తజ్జఘాన ధనంజయః॥ 7-189-31(53798)
అస్త్రాణ్యస్త్రైర్యదా తస్య విధివద్ధంతి పాండవః।
తతోఽస్త్రైః పరమైర్దివ్యైర్ద్రోణః పార్థమవాకిరత్॥ 7-189-32(53799)
యద్యదస్త్రం స పార్థాయ ప్రయుంక్తే విజిగీషయా।
తస్యతస్య విఘాతాయ తత్తద్ధి కురుతేఽర్జునః॥ 7-189-33(53800)
స వధ్యమానేష్వస్త్రేషు దివ్యేష్వపి యథావిధి।
అర్జునేనార్జునం ద్రోణో మనసైవాభ్యపూజయత్॥ 7-189-34(53801)
మేనే చాత్మానమధికం పృథివ్యామధి భారత।
తేన శిష్యేణ సర్వేభ్యః శస్త్రవిద్భ్య పరంతపః॥ 7-189-35(53802)
వార్యమాణస్తు పార్థేన తథా మధ్యే మహాత్మనాం।
యతమానోఽర్జునం ప్రీత్యా ప్రీయతే స్మార్జునేన సః॥ 7-189-36(53803)
తతోఽంతరిక్షే దేవాశ్చ గంధర్వాశ్చ సహస్రశః।
ఋషయః సిద్ధసంఘాశ్చ వ్యతిష్ఠంత దిదృక్షయా॥ 7-189-37(53804)
తదప్సరోభిరాకీర్ణం యక్షగంధర్వసంకులం।
శ్రీమదాకాశమభవద్భూయో మేఘాకులం యథా॥ 7-189-38(53805)
తత్రాస్మాంతర్హితా వాచో వ్యచరంత పునః పునః।
ద్రోణపార్థస్తవోపేతా వ్యశ్రూయంత నరాధిప॥ 7-189-39(53806)
విసృజ్యమానేష్వస్త్రేషు జ్వాలయస్తు దిశో దశ।
అబ్రువంస్తత్ర సిద్ధాశ్చ ఋషయశ్చ సమాగతాః॥ 7-189-40(53807)
నైవేదం మానుషం యుద్ధం నాసురం న చ రాక్షసం।
న దైవం న చ గాంధర్వం బ్రాహ్మణం ధ్రువమిదం పరం॥ 7-189-41(53808)
విచిత్రమిదమాశ్చర్యం న నో దృష్టం న చ శ్రుతం।
అతి పాండవమాచార్యో ద్రోణం చాప్యతి పాండవః॥ 7-189-42(53809)
నానయోరంతరం శక్యం ద్రష్టుమన్యేన కేనచిత్॥ 7-189-43(53810)
యది రుద్రో ద్విధాకృత్య యుధ్యేతాత్మానమాత్మనా।
తత్ర శక్యోపమా కర్తుమన్యత్ర తు న విద్యతే॥ 7-189-44(53811)
జ్ఞానమేకస్థమాచార్యే జ్ఞానం యోగశ్చ పాండవే।
శౌర్యమేకస్థమాచార్యే బలం శౌర్యం చ పాండవే। 7-189-45(53812)
నేమౌ శక్యౌ మహేష్వాసౌ యుద్ధే క్షపయితుం పరైః।
ఇచ్ఛమానౌ పునరిమౌ హన్యేతాం సామరం జగత్॥ 7-189-46(53813)
ఇత్యబ్రువన్మహారాజ దృష్ట్వా తౌ పురుషర్షభౌ।
అంతర్హితాని భూతాని ప్రకాశాని చ సర్వశః॥ 7-189-47(53814)
`యదా ద్రోణం మహారాజ విశేషయతి పాండవః'।
తతో ద్రోణో బ్రాహ్మమస్త్రం ప్రాదుశ్చక్రే మహామతిః॥ 7-189-48(53815)
`తదస్త్రం సంహితం రాజంధోరరూపం మహాహవే'।
సంతాపయద్రణే పార్థం భూతాన్యంతర్హితాని చ॥ 7-189-49(53816)
తతశ్చచాల పృథివీ సపర్వతవనద్రుమా।
`సరితశ్చ ప్రతిస్రోతః ప్రవహుర్వై క్షణాంతరం'।
వవౌ చ విషమో వాయుః సాగరాశ్చాపి చుక్షుభుః॥ 7-189-50(53817)
తతస్త్రాసో మహానాసీత్కురుపాండవసేనయోః।
సర్వేషాం చైవ భూతానాముద్యతేఽస్త్రే మహాత్మనా॥ 7-189-51(53818)
తతః పార్థోఽప్యసంభ్రాంతస్తదస్త్రం ప్రతిజఘ్నివాన్।
బ్రహ్మాస్త్రేణైవ రాజేంద్ర తతః సర్వమశీశమత్॥ 7-189-52(53819)
యదా న గంయతే పారం తయోరన్యతరస్య వా।
తతః సంకులయుద్ధేన తద్యుద్ధం వ్యాకులీకృతం॥ 7-189-53(53820)
నాజ్ఞాయత తతః కించిత్పునరేవ విశాంపతే।
ప్రవృత్తే తుములే యుద్ధే ద్రోణపాండవయోర్నృప॥ 7-189-54(53821)
`ద్రోణో ముక్త్వా రణే పార్థం పాంచాలానన్వధావత।
అర్జునోపి రణే ద్రోణం త్యక్త్వా ప్రాద్రవయత్కురూన్॥ 7-189-55(53822)
శరౌఘైరథ తాభ్యాం తు ఛాయాభూతం మహామృధే।
తుమలం ప్రబభౌ రాజన్సర్వస్య జగతో భయం'॥ 7-189-56(53823)
శరజాలైః సమాకీర్ణే మేఘజాలైరివాంబరే।
నాపతచ్చ తతః కశ్చిదంతరిక్షచరస్తదా॥ ॥ 7-189-57(53824)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ద్రోణవధపర్వణి పంచదశదిసయుద్ధే ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 189 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes

5-189-45 జ్ఞానమేకస్థమితి ఆచార్యో జ్ఞానస్య శౌర్యస్య చావధిరిత్యర్థః। అర్జునస్తు యోగేన బలేన చాధికః।
కృష్ణసారథిగాండీవదివ్యరథధ్వజబుద్భ్యాదిభిర్యౌవనేన చ యుక్తత్వాత్।
తథాచ యోగబలాభ్యాం మార్చార్యసాంయం ప్రాప్త ఇత్యర్థః॥
5-189-57 నాపతత్ బాణైరంతరిక్షస్య పూరితత్వాదితి భావః॥
5-189-189 ఏకోననవత్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.